ثبت دامنه: راهنمای کامل انتخاب، خرید و تمدید دامنه
ثبت دامنه یعنی اجارهٔ یک نام برای دورهای مشخص، نه خرید دائمی آن؛ تا وقتی تمدید میکنید نام در اختیار شماست و روزی که تمدید نکنید آزاد میشود. همین یک جمله بیشتر اشتباههای رایج را توضیح میدهد: اینکه چرا قیمت سال اول با سال دوم فرق دارد، چرا از دست دادن یک ایمیل میتواند برند شما را از دستتان دربیاورد، و چرا اسمی که روی برگهٔ ثبت نوشته شده از خودِ نام مهمتر است.
این راهنما از دل همان کاری درآمده که هر روز انجام میدهیم: رصد قیمت و شرایط سرویس ۳۳ شرکت میزبانی ایرانی که اغلبشان دامنه هم میفروشند. جدولهای قیمت این سایت فعلاً دامنه را پوشش نمیدهند و آنچه میبینید قیمت هاست و سرور است؛ آخرین بازبینی آن قیمتها ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ انجام شده است.
دامنه دقیقاً چه کاری میکند
دامنه یک نشانی است، نه یک فضا. وقتی کسی نام سایت شما را در مرورگر میزند، مرورگر اول از سامانهٔ نام دامنه (DNS) میپرسد این نام به کدام سرور اشاره میکند و بعد سراغ آن سرور میرود. یعنی دامنه هیچ فایلی را نگه نمیدارد؛ فقط میگوید فایلها کجا هستند.
نتیجهٔ عملی این جدایی مهم است: دامنه و هاست دو خرید مستقلاند، حتی اگر هر دو را از یک شرکت گرفته باشید. میتوانید هاست را عوض کنید و دامنه دست نخورد — کافی است نیمسرورها (nameserver) را به شرکت جدید تغییر دهید. چکلیست این کار را در راهنمای انتقال هاست نوشتهایم.
عکسش هم درست است: میتوانید دامنه را از یک جا و هاست را از جای دیگر بگیرید. راحتترین حالت این است که هر دو در یک پنل باشند، ولی اگر روزی از آن شرکت ناراضی شدید، همهچیز در یک حساب بودن به ضررتان تمام میشود. ترجیح شخصی من این است که دامنه در حسابی جدا از هاست باشد.
چطور نامی انتخاب کنم که بعداً پشیمان نشوم
کوتاه، ولی نه بیمعنا
نام کوتاه بهتر است چون کمتر غلط تایپ میشود و روی کارت ویزیت و بستهٔ محصول جا میگیرد. اما کوتاهی به تنهایی ارزش نیست: نامی که تلفظش سخت است یا هیچ ربطی به کار شما ندارد، هرچقدر هم کوتاه باشد باید هر بار توضیح داده شود. معیار عملی این است که نام را پای تلفن بگویید و طرف مقابل بتواند بدون حرفبهحرف کردن بنویسدش.
خط تیره و عدد: تقریباً همیشه اشتباه
خط تیره در نوشتار مشکلی ندارد، ولی در گفتار ناپدید میشود. کسی که آدرس را میشنود، خط تیره را نمیشنود و به نسخهٔ بدون خط تیره سر میزند — که معمولاً مال شخص دیگری است. عدد بدتر است، چون خواننده نمیداند رقم بنویسد یا حرف. اگر نام دلخواهتان فقط با خط تیره آزاد است، این یعنی نسخهٔ اصلی گرفته شده و شما دارید ترافیک را برای کس دیگری تولید میکنید.
تلهٔ فینگلیش
این بزرگترین چالهٔ بازار ایران است. نام فارسی وقتی با حروف لاتین نوشته میشود، یک املای قطعی ندارد. «قیمت» را کسی gheymat مینویسد و کسی qeymat؛ «خانه» میشود khaneh یا khooneh؛ «سایت» را یکی site مینویسد و دیگری sait. مصوتهای کوتاه اصلاً نوشته نمیشوند و حروفی مثل «ق»، «غ»، «خ» و «ژ» هرکدام دو سه معادل رایج دارند.
راهحل درست، انتخاب «املای درستتر» نیست؛ انتخاب املایی است که خودِ مردم مینویسند. اگر مشتری شما در پیامک و جستوجو یک شکل خاص را مینویسد، همان را بردارید حتی اگر از نظر شما بدنویسی است. و اگر دو املا هر دو محتملاند، هر دو را ثبت کنید و یکی را به دیگری هدایت کنید؛ این ارزانترین بیمهای است که میشود برای یک برند خرید.
دو کار که قبل از پرداخت باید بکنید
اول، نام را بهصورت سرهم و لاتین بخوانید و ببینید کلمهٔ ناخواستهای از دل چسبیدن دو کلمه بیرون نمیآید. دوم، نام را بهعنوان علامت تجاری جستوجو کنید. دامنهای که با برند ثبتشدهٔ شخص دیگری تداخل دارد، ممکن است ثبت شود ولی نگه داشتنش تضمینی ندارد.
کدام پسوند برای چه کاری
پسوند (TLD) بخشی از هویت شماست و پیام میفرستد. انتخابش را به «کدام آزاد است» نسپارید.
| پسوند | مناسب چه کسی | نکتهٔ عملی |
|---|---|---|
| ir | کسبوکاری که مخاطبش داخل کشور است | ثبتش با احراز هویت انجام میشود؛ مدارک و قواعد ایرنیک جداگانه آمده |
| com | هرچیزی که ممکن است روزی از مرز بیرون برود | شلوغترین فضای نام؛ نامهای کوتاه و عمومی عملاً تمام شدهاند |
| org | انجمن، تشکل، پروژهٔ غیرتجاری | محدودیت ثبت ندارد، ولی انتظار ذهنی مخاطب را میسازد |
| net | سرویسهای شبکه و زیرساخت | امروز بیشتر نقش جایگزین دوم com را دارد |
| co.ir و org.ir | وقتی نسخهٔ دوسطحی گرفته شده | آدرس بلندتر میشود و در گفتار سختتر منتقل میشود |
| پسوندهای جدید مثل shop و app | برند تازه که دنبال فضای نام خالیتر است | app و dev فقط با HTTPS باز میشوند؛ قیمت تمدیدشان را حتماً از قبل بپرسید |
قاعدهٔ ساده: اگر مشتری شما ایرانی است و پول ریالی میگیرید، دامنهٔ ir انتخاب طبیعی است. اگر برند برایتان مهم است یا احتمال میدهید روزی مخاطب خارجی پیدا کنید، دامنهٔ com را هم بگیرید و نگه دارید — حتی اگر فعلاً روی همان ir بمانید. تفاوت این دو را در صفحهٔ دستهٔ دامنه کنار هم گذاشتهایم.
ثبتکننده، نماینده، رجیستری — فرقشان کجا معلوم میشود
سه لایه وجود دارد و تشخیصشان دقیقاً وقتی به درد میخورد که بخواهید جایی بروید. رجیستری (registry) نگهدارندهٔ دفتر کل یک پسوند است؛ برای دامنهٔ ir این نهاد ایرنیک است. ثبتکننده (registrar) شرکتی است که مستقیم با رجیستری کار میکند و برای پسوندهای بینالمللی باید اعتبارنامهٔ آیکان را داشته باشد. نماینده یا فروشنده (reseller) زیرمجموعهٔ یک ثبتکننده است و دامنه را با پنل خودش به شما میفروشد.
در ایران آنچه معمولاً میخرید از لایهٔ سوم است، چون ثبتکنندههای بینالمللی مستقیم به کاربر ایرانی سرویس نمیدهند. این ذاتاً بد نیست؛ فروشندهٔ خوب همان کارها را با پشتیبانی فارسی و پرداخت ریالی انجام میدهد. اما یک تفاوت جدی دارد: دامنه در پنل ثبتکنندهٔ بالادست نشسته و شما فقط از پنجرهٔ نماینده به آن نگاه میکنید.
پس قبل از خرید یک سؤال بپرسید: «دامنه در پنل کدام ثبتکننده ثبت میشود و آیا من میتوانم به آن پنل دسترسی بگیرم؟» جواب مبهم به این سؤال، خودش جواب است. سؤال دوم هم همینقدر مهم است: «اگر بخواهم دامنه را ببرم، چه فرایندی دارد و چقدر طول میکشد؟»
قفل انتقال و کد انتقال چطور کار میکنند
قفل انتقال روی دامنههای بینالمللی بهصورت پیشفرض روشن است و کار درستی هم هست: جلوی ربودهشدن دامنه را میگیرد. برای جابهجایی باید خودتان قفل را باز کنید و کد انتقال (به آن auth code یا کد EPP هم میگویند) را از فروشندهٔ فعلی بگیرید، در پنل مقصد وارد کنید و ایمیل تأیید را جواب بدهید.
سه نکته که مردم را غافلگیر میکند: اول اینکه ایمیل ثبتشده روی دامنه باید در دسترس شما باشد، وگرنه هرکس آن ایمیل را دارد عملاً کنترل انتقال را دارد. دوم اینکه دامنهٔ تازهثبتشده تا مدتی قابل انتقال نیست و این محدودیت سیاست خود آیکان است، نه بدقلقی فروشنده. سوم اینکه انتقال معمولاً یک دورهٔ تمدید هم به عمر دامنه اضافه میکند، پس بیهزینه نیست.
دامنهٔ ir قاعدهٔ متفاوتی دارد و انتقالش بین نمایندگان از پنل ایرنیک انجام میشود؛ جزئیاتش را در صفحهٔ دامنهٔ ir باز کردهایم.
حریم خصوصی WHOIS: چه چیزی پنهان میشود و چه چیزی نه
WHOIS دفترچهٔ عمومی مالکیت دامنه است. برای پسوندهای بینالمللی، امروز بخش بزرگی از دادههای شخصی بهصورت پیشفرض در پاسخ عمومی نشان داده نمیشود و برای رسیدن به آن باید از مسیر رسمی درخواست داد. با این حال بعضی فروشندهها سرویس جداگانهٔ حریم خصوصی هم میفروشند که نام شما را با نام یک واسط عوض میکند.
مالکیت با این سرویس عوض نمیشود، اما در روز دعوا اثبات مالکیت یک پله سختتر میشود. اگر از آن استفاده میکنید، فاکتور خرید و ایمیل ثبت را جایی امن نگه دارید. برای کسبوکاری که فروش آنلاین دارد، پنهانکردن کامل هویت لزوماً به نفعتان نیست؛ مشتری ایرانی به سایتی که معلوم است پشتش چه کسی ایستاده بیشتر اعتماد میکند.
تلهٔ تمدید: رایجترین راهی که مردم گیر میافتند
بزرگترین اختلاف قیمت در دامنه، بین سال اول و سالهای بعد است. قیمت پایین سال اول یک ابزار جذب مشتری است، نه تخفیف بلندمدت؛ سال دوم با تعرفهٔ کامل تمدید میشود و در بعضی پسوندهای جدید این اختلاف چشمگیر است. آدمها این را وقتی میفهمند که برند و کارت ویزیت و لینکهایشان روی همان نام سوار شده و دیگر نمیشود عقب کشید.
کاری که باید بکنید ساده است: پیش از ثبت، قیمت تمدید همان پسوند را بپرسید و جایی بنویسید. اگر فروشنده قیمت تمدید را شفاف اعلام نمیکند، همین یک نشانه برای رفتن سراغ جای دیگر کافی است. این دقیقاً همان الگویی است که در راهنمای خرید هاست هم دربارهٔ پلنهای میزبانی هشدار دادهایم.
تمدید خودکار را روشن کنید ولی به آن تکیه نکنید. کارت بانکی منقضی میشود، موجودی کیف پول ته میکشد و ایمیل یادآوری به پوشهٔ اسپم میرود. یادآور تقویم بگذارید که مدتی پیش از سررسید به شما بگوید. اگر میدانید این نام قرار است چند سال بماند، همان اول چندساله ثبتش کنید؛ کمریسکترین کاری است که میشود کرد.
وقتی دامنه منقضی میشود چه اتفاقی میافتد
دامنه در لحظهٔ انقضا از دست نمیرود، ولی از همان لحظه در معرض خطر است. مسیر معمول سه مرحله دارد و در هر مرحله وضع بدتر میشود.
- مهلت تمدید. هنوز میشود با تعرفهٔ عادی تمدید کرد، اما در بیشتر پسوندها نشانی از کار میافتد: سایت بالا نمیآید و ایمیلهای روی همان دامنه هم قطع میشود.
- دورهٔ بازیابی. دامنه از سرویس خارج شده و هنوز آزاد نشده. برگرداندنش در این مرحله هزینهٔ جداگانهای دارد که ربطی به قیمت تمدید عادی ندارد و بهمراتب سنگینتر است.
- حذف و آزادسازی. نام به فضای عمومی برمیگردد. نامهایی که ترافیک یا بکلینک دارند معمولاً همان لحظه توسط سرویسهای خودکار گرفته میشوند و بعد باید از مالک جدید بخریدشان — اگر اصلاً بفروشد.
یک نکتهٔ فنی که کم گفته میشود: اگر ایمیل کاری شما روی همان دامنه باشد و دامنه بخوابد، ایمیل بازیابی حسابها هم میخوابد و کار از بد بدتر میشود. برای همین ایمیل ثبت دامنه را روی یک نشانی مستقل بگذارید، نه روی خودِ دامنه. اگر ایمیل سازمانی میخواهید، هاست ایمیل را جدا از این ماجرا ببینید.
دامنه را به نام خودتان ثبت کنید، نه به نام طراح سایت
این مهمترین جملهٔ کل این راهنماست. الگو همیشه یکی است: طراح یا آژانس میگوید «شما کاری نداشته باشید، همهاش را ما انجام میدهیم» و دامنه با ایمیل و مشخصات او ثبت میشود. تا وقتی رابطه خوب است هیچ اتفاقی نمیافتد و همه راضیاند. روزی که سر تسویهحساب یا کیفیت کار اختلاف پیش میآید، معلوم میشود کلید خانه دست کس دیگری بوده.
چیزی که در آن حالت از دست میرود فقط یک نشانی نیست: برند، تاریخچهٔ سئو، لینکهایی که سالها ساختهاید و ایمیلهای سازمانی، همه به همان نام وصلاند. مسیر حقوقی هم سریع نیست و در این فاصله سایت شما یا خاموش است یا در دست دیگری. شرکتهایی که این تجربه را داشتهاند، معمولاً یک بار هزینهاش را دادهاند و دیگر تکرارش نمیکنند.
کار درست پیچیده نیست:
- حساب کاربری را خودتان بسازید، با ایمیل و شمارهٔ خودتان.
- در اطلاعات مالک، نام و مشخصات صاحب کسبوکار را بگذارید، نه پیمانکار.
- ایمیل ثبت را روی دامنهٔ دیگری بگذارید تا در خواب دامنه گیر نکنید.
- اگر طراح باید دسترسی داشته باشد، دسترسی کاربر فرعی بدهید نه مالکیت.
- بعد از تحویل پروژه رمز را عوض کنید و ورود دومرحلهای را روشن کنید.
برای دامنهٔ ir این موضوع صریحتر است، چون ثبت به شناسهٔ احراز هویتشده گره خورده و آن شناسه باید مال خودتان باشد. اگر همین حالا مطمئن نیستید دامنه به نام چه کسی است، قبل از هر کار دیگری بروید و در پنل نگاه کنید.
پرسشهای متداول
میشود دامنه را برای همیشه خرید؟
نه. مالکیت دائمی در دامنه وجود ندارد و همهچیز دورهای است. کاری که میشود کرد ثبت چندساله و تمدید خودکار است تا فاصلهٔ بین یادآوریها کمتر شود.
اگر نامی که میخواهم گرفته شده چه کنم؟
سه گزینه دارید: پسوند دیگری برای همان نام بگیرید، نام را با یک کلمهٔ معنادار مرتبط با کارتان ترکیب کنید، یا از مالک فعلی بخریدش. گزینهٔ چهارم — اضافهکردن خط تیره یا عدد — معمولاً به ضرر شما تمام میشود.
انتقال دامنه سایت را از دسترس خارج میکند؟
انتقال بین ثبتکنندهها بهخودیخود سایت را قطع نمیکند، چون نیمسرورها معمولاً دستنخورده منتقل میشوند. قطعی وقتی پیش میآید که همزمان هاست را هم عوض کنید و رکوردهای DNS را از نو نسازید. این دو کار را جدا انجام دهید.
گواهی SSL هم با دامنه میآید؟
نه، خرید جداست. گواهی روی نام دامنه صادر میشود ولی از هاست یا از یک صادرکننده تهیه میشود. تفاوت گواهی رایگان و پولی را در راهنمای گواهی SSL توضیح دادهایم.
چند دامنه برای یک برند لازم است؟
یکی برای استفادهٔ روزمره و بقیه برای محافظت. اگر املای فینگلیش نامتان چند شکل رایج دارد یا هم ir و هم com برایتان معنا دارد، بقیه را بگیرید و همه را به دامنهٔ اصلی هدایت کنید. فقط یکی را همهجا تبلیغ کنید.
جمعبندی: مسیر تصمیم
- نام را انتخاب کنید و پای تلفن آزمایشش کنید؛ اگر باید حرفبهحرف بگویید، نام دیگری بردارید.
- پسوند را بر اساس مخاطب انتخاب کنید، نه بر اساس آنچه آزاد مانده.
- از فروشنده بپرسید دامنه در پنل کدام ثبتکننده مینشیند و قیمت تمدید چقدر است.
- حساب را به نام خودتان بسازید و ایمیل ثبت را روی دامنهای دیگر بگذارید.
- ثبت چندساله بگیرید، تمدید خودکار را روشن کنید و یادآور تقویم هم بگذارید.
- بعد از ثبت، سراغ هاست بروید و نیمسرورها را تنظیم کنید.
اگر هنوز نمیدانید سایتتان چه نوع میزبانی میخواهد، هاست ایران نقطهٔ شروع بیشتر پروژههای داخلی است و یابندهٔ هاست با چند سؤال کوتاه گزینهها را برایتان کم میکند.
ثبت دامنهخرید دامنهتمدید دامنهانتقال دامنه