انتقال هاست بدون قطعی سایت: چک‌لیست عملی

راز انتقال بدون قطعی ساده است: سایت را روی هاست جدید کامل راه بیندازید و تست کنید، و فقط در آخرین مرحله DNS را تغییر دهید. با این ترتیب حتی اگر مشکلی پیش بیاید، سایت قدیمی هنوز بالا است و کاربران چیزی نمی‌بینند. اکثر شرکت‌های ایرانی انتقال را رایگان انجام می‌دهند — قبل از هر کاری این را بپرسید.

این چک‌لیست کنار دادهٔ ۱۱۲۸ پلن هاست از ۳۳ شرکت ایرانی نوشته شده که قیمتشان در همین سایت رصد می‌شود. آخرین بررسی قیمت: ۱۸ شهریور ۱۴۰۵.

قبل از شروع — و مخصوصاً قبل از لغو چیزی

اشتباه رایج این است که آدم اول هاست قدیمی را لغو می‌کند تا هزینهٔ اضافه ندهد، بعد انتقال را شروع می‌کند. برعکسش درست است: تا وقتی سایت روی سرور جدید کامل کار نکرده، هیچ‌چیزِ سرور قدیمی را دست نزنید. هزینهٔ یک ماه هم‌پوشانی، بیمهٔ ارزانی است.

1. از هاست جدید بپرسید انتقال رایگان انجام می‌دهند یا نه. اکثراً می‌دهند و کار شما تمام است.
2. TTL دامنه را کم کنید. چند روز قبل از انتقال، TTL رکوردهای DNS را به ۳۰۰ ثانیه برسانید تا تغییر سریع منتشر شود.
3. بکاپ کامل بگیرید و روی کامپیوتر خودتان هم نگه دارید، نه فقط روی هاست.
4. فهرست ایمیل‌ها را بردارید. این بخشی است که بیشترین وقت را می‌گیرد و بیشتر از همه فراموش می‌شود.
5. دسترسی‌ها را جمع کنید: پنل هاست قدیمی، پنل هاست جدید، و مهم‌تر از هر دو، پنل ثبت‌کنندهٔ دامنه. خیلی‌ها وسط کار می‌فهمند رمز پنل دامنه دست طراح سابق سایت است.
6. چیزهای «نامرئی» را بنویسید: کرون‌جاب‌ها، رکوردهای DNS دستی، کاربران FTP و کلیدهای درگاه پرداخت و سرویس پیامک — هر تنظیمی که در پنل هست ولی در فایل‌های سایت نیست.

بند آخر همان جایی است که انتقال‌های به‌ظاهر موفق بعداً می‌لنگند: فایل و دیتابیس منتقل می‌شوند، سه روز بعد معلوم می‌شود ایمیل سفارش‌ها نمی‌رود چون کرون منتقل نشده.

TTL را چند روز قبل کم کنید

این تنها مرحله‌ای است که تقریباً هیچ‌کس انجامش نمی‌دهد و بیشترین قطعی را هم همین می‌سازد. TTL عددی است که به سرورهای DNS می‌گوید جواب این رکورد را چقدر در حافظه نگه دارند. تا آن مدت نگذشته، سرور DNS اپراتور کاربر شما جواب قدیمی را می‌دهد، حتی اگر شما رکورد را عوض کرده باشید.

فرض کنید TTL رکورد A سایتتان یک روز باشد و ساعت ده صبح آن را به سرور جدید تغییر بدهید. کاربری که ساعت نه صبح سایت را باز کرده، تا فردا ساعت نه ممکن است همچنان به سرور قدیمی برود. یعنی تا یک شبانه‌روز بخشی از کاربران روی سرور قدیمی‌اند و بخشی روی جدید. برای وبلاگ مهم نیست؛ برای فروشگاه فاجعه است، چون سفارش‌ها بین دو دیتابیس پخش می‌شوند.

راه‌حل یک خط است: چند روز قبل از انتقال TTL را پایین بیاورید. وقتی TTL قبلی منقضی شد، همه عدد تازه را می‌شناسند و از آن به بعد تغییر شما ظرف چند دقیقه پخش می‌شود. بعد از تثبیت، دوباره به مقدار عادی برگردانیدش.

یک نکتهٔ ایرانی هم هست: بعضی اپراتورهای داخلی TTL را محترم نمی‌شمارند و جواب را بیشتر از عدد اعلامی کش می‌کنند. پس حتی با TTL کوتاه فرض کنید چند ساعتی باید هر دو سرور بالا باشند.

انتقال رایگان چه چیزی را پوشش می‌دهد و چه چیزی را نه

«انتقال رایگان» معمولاً یعنی کارشناس شرکت جدید فایل‌ها و دیتابیس شما را از هاست قبلی می‌کشد و روی سرور خودشان می‌گذارد. این کار را خوب انجام می‌دهند و اگر پیشنهادش هست حتماً استفاده کنید. ولی این‌ها معمولاً بیرون از محدودهٔ کارشان است:

• تغییر DNS و نیم‌سرورها — این کار شماست، چون دسترسی پنل دامنه دست شماست.
• انتقال محتوای صندوق‌های ایمیل، مخصوصاً وقتی کنترل‌پنل دو طرف فرق دارد.
• تنظیم دوبارهٔ کرون‌جاب‌ها و کلیدهای سرویس‌های خارجی.
• رفع خطاهای سایت روی نسخهٔ جدید PHP؛ اگر سرور مقصد نسخهٔ بالاتری دارد، افزونهٔ قدیمی ممکن است خطا بدهد.
• انتقال بین دو کنترل‌پنل متفاوت. بکاپ cPanel در DirectAdmin بازگردانده نمی‌شود؛ چرایی‌اش در مقایسهٔ cPanel و DirectAdmin آمده.

دو سؤال را هم صریح بپرسید: انتقال چند روز طول می‌کشد، و در آن فاصله سایت روی کدام سرور سرویس می‌دهد.

مراحل انتقال

۱. فایل و دیتابیس را با هم منتقل کنید

اگر هر دو هاست cPanel دارند، بکاپ کامل cPanel ساده‌ترین راه است. اگر کنترل‌پنل‌ها فرق دارند، فایل‌ها را با FTP و دیتابیس را با خروجی SQL منتقل کنید.

نکته‌ای که کم گفته می‌شود: فایل و دیتابیس باید هم‌زمان باشند. اگر امروز فایل‌ها را بردارید و پس‌فردا خروجی دیتابیس بگیرید، سفارش‌ها و دیدگاه‌های این دو روز در دیتابیس هست ولی فایل پیوستشان نیست. ترتیب درست: اول فایل‌ها را کپی کنید، بعد درست پیش از تغییر DNS یک خروجی تازه از دیتابیس بگیرید و همان را بارگذاری کنید.

۲. سایت را روی هاست جدید تست کنید

بدون تغییر DNS می‌توانید سایت را ببینید: فایل hosts کامپیوترتان را ویرایش کنید و دامنه را به IP هاست جدید اشاره دهید. حالا فقط شما سایت جدید را می‌بینید و بقیه هنوز روی هاست قدیمی هستند.

در این مرحله تست کنید: صفحهٔ اصلی، ورود به پنل مدیریت، فرم تماس، درگاه پرداخت، و چند صفحهٔ داخلی.

این‌ها را هم اضافه کنید: جست‌وجوی داخلی، صفحه‌ای پر از تصویر (تا از درست بودن مسیر آپلودها مطمئن شوید) و یک صفحه پشت لاگین کاربر. آخر کار خط اضافه‌شده در hosts را پاک کنید، وگرنه هفتهٔ بعد سرگردان می‌شوید که چرا فقط شما سایت را جور دیگری می‌بینید.

۳. ایمیل‌ها را بسازید و محتوایشان را منتقل کنید

ایمیل بیشتر از همه خراب می‌شود و دیرتر از همه به یادش می‌افتند، چون سایت که بالا بیاید همه فکر می‌کنند کار تمام است. اگر ایمیل برای کارتان حیاتی است، همین مهاجرت فرصت خوبی است که کلاً از هاست سایت جدایش کنید؛ دلیلش در راهنمای هاست ایمیل آمده. همان صندوق‌ها را با همان رمزها روی هاست جدید بسازید. اگر ایمیل‌های قدیمی مهم‌اند، با IMAP آن‌ها را کپی کنید — بیشتر پنل‌ها ابزار انتقال IMAP دارند.

سه تلهٔ ایمیل که باید بشناسید:

• در بازهٔ انتشار DNS نامه‌ها بین دو سرور پخش می‌شوند. بخشی از ایمیل‌ها به صندوق سرور قدیمی می‌رود؛ پس چند روز هر دو صندوق را چک کنید.
• رکوردهای SPF و DKIM را دوباره بسازید. اگر SPF قدیمی به IP سرور قبلی اشاره کند، ایمیل خروجی سایت به اسپم می‌رود. این رایج‌ترین دلیل «ایمیل تأیید سفارش نمی‌رسد» بعد از انتقال است.
• اگر ایمیل روی سرویس جداگانه‌ای است، رکورد MX را دست نزنید. خیلی‌ها موقع تغییر نیم‌سرور همهٔ رکوردها را با پیش‌فرض هاست جدید بازنویسی می‌کنند و ایمیل شرکت را می‌خوابانند.

اگر حجم ایمیل سازمانتان زیاد است، جدا کردنش از هاست فکر بدی نیست؛ گزینه‌ها در هاست ایمیل هست.

۴. DNS را تغییر دهید

حالا نیم‌سرورها یا رکورد A را به هاست جدید تغییر دهید. انتشار معمولاً چند دقیقه تا چند ساعت طول می‌کشد.

کدامش را عوض کنید؟ اگر همهٔ سرویس‌ها روی همان هاست است، نیم‌سرور ساده‌تر است. اگر ایمیل یا زیردامنه‌ای جای دیگری میزبانی می‌شود، فقط رکورد A را عوض کنید و بقیه را دست‌نخورده بگذارید؛ کار هر رکورد و اینکه با تغییر نیم‌سرور کدام‌هایشان با ناحیهٔ پیش‌فرض هاست جدید بازنویسی می‌شوند، در راهنمای رکوردهای DNS آمده. زمانش را هم درست انتخاب کنید: شب یا صبح زودِ یک روز خلوت، نه وقتی فردایش مسافرت دارید. همان روز هیچ کار دیگری نکنید — نسخهٔ PHP را عوض نکنید و افزونه به‌روز نکنید، وگرنه اگر مشکلی پیش بیاید نمی‌دانید از کدام است.

۵. هاست قدیمی را یک تا دو هفته نگه دارید

تا وقتی مطمئن شوید همه‌چیز درست کار می‌کند و ایمیل‌های سرگردان به مقصد رسیده‌اند. هزینهٔ یک ماه اضافه در برابر از دست دادن داده ناچیز است.

فروشگاه و سایت‌های پرتراکنش

اگر سایتتان مدام داده می‌نویسد — فروشگاه، سامانهٔ رزرو، انجمن فعال — سفارشی که بین گرفتن خروجی دیتابیس و تغییر DNS ثبت شود روی سرور قدیمی می‌ماند. راه‌حل، کوتاه کردن همین پنجره است: سایت قدیمی چند دقیقه در حالت تعمیر می‌رود، خروجی تازهٔ دیتابیس بارگذاری می‌شود و DNS همان لحظه عوض می‌شود.

کسی که برای فروشگاه ووکامرس این کار را نکند، باید سفارش‌های جامانده را دستی از دیتابیس قدیمی دربیاورد — و بدتر، شمارهٔ سفارش تکراری می‌گیرد و تطبیق با گزارش درگاه به هم می‌ریزد.

۴۸ ساعت اول: چه چیزی را رصد کنید

• گواهی SSL روی هاست جدید صادر و فعال شده و قفل سبز دیده می‌شود.
• ریدایرکت http به https کار می‌کند.
• ایمیل‌ها هم ارسال و هم دریافت می‌شوند (هر دو را تست کنید).
• فرم‌ها و درگاه پرداخت کار می‌کنند.
• کرون‌جاب‌ها روی هاست جدید ساخته شده‌اند.
• در Search Console خطای خزش تازه‌ای ظاهر نشده.
• سرعت سایت را قبل و بعد اندازه بگیرید تا بدانید انتقال ارزشش را داشته.

دو روز بعد هم لاگ خطای سرور را ببینید (شلوغ شدن ناگهانی‌اش یعنی چیزی سر جایش نیست)، مصرف CPU و رم را چک کنید و صندوق ایمیل سرور قدیمی را باز کنید. اگر گواهی SSL هنوز صادر نشده تعجب نکنید؛ تا DNS کامل منتشر نشود صدور خودکار شکست می‌خورد — دلایلش در راهنمای گواهی SSL آمده.

نقشهٔ برگشت: اگر هاست جدید بدتر از آب درآمد

گاهی سایت روی سرور جدید کند است یا پشتیبانی جواب نمی‌دهد. اگر مراحل بالا را رفته باشید برگشتن سخت نیست — دقیقاً به همین دلیل هاست قدیمی را لغو نکردیم.

1. رکورد A یا نیم‌سرور را به مقدار قبلی برگردانید. چون TTL پایین است، برگشت هم سریع است.
2. هر داده‌ای که در این فاصله ثبت شده — سفارش، ثبت‌نام، دیدگاه — از دیتابیس جدید بردارید و به دیتابیس قدیمی اضافه کنید.
3. ایمیل‌های رسیده روی سرور جدید را با IMAP به صندوق قدیمی برگردانید.
4. سایت را در حالت عادی بگذارید و تازه بعدش سراغ ریشه‌یابی بروید.

پیش از تصمیم به برگشت مطمئن شوید مشکل از سرور است نه از تنظیمات؛ کند بودن بعد از انتقال گاهی فقط یعنی کش خالی است. اگر واقعاً سرور مقصد ضعیف بود، پیش از انتخاب بعدی تفاوت هاست ایران و خارج را ببینید — گاهی مشکل کیفیت شرکت نیست، محل سرور است.

چه زمانی هاست قدیمی را لغو کنم

وقتی هر چهار شرط برقرار باشد: دست‌کم دو هفته از تغییر DNS گذشته باشد، ایمیل تازه‌ای روی سرور قدیمی نرسیده باشد، آمار بازدید سرور قدیمی صفر شده باشد، و یک بکاپ کامل روی کامپیوتر خودتان دانلود شده باشد.

آن بکاپ را بعد از لغو هم نگه دارید؛ لغو اکانت در بیشتر شرکت‌ها یعنی حذف کامل داده. اگر دامنه را هم از همان شرکت گرفته‌اید، صریح بپرسید که لغو هاست به دامنه دست نمی‌زند.

اثر انتقال روی سئو

اگر آدرس‌ها تغییر نکنند، انتقال هاست اثر منفی بر رتبه ندارد. سه چیز می‌تواند آسیب بزند: قطعی طولانی، تغییر ساختار آدرس بدون ریدایرکت ۳۰۱، و کند شدن سایت روی هاست جدید. هر سه با برنامه‌ریزی قابل اجتنابند.

دو کار کوچک ریسک را باز هم کم می‌کند. فایل robots.txt سرور جدید را چک کنید — نسخهٔ آزمایشی سایت‌ها گاهی با دستور «ایندکس نکن» منتقل می‌شود و اگر جا بماند چند روز بعد ریزش ترافیک را می‌بینید. بعد هم یک بار نقشهٔ سایت را در سرچ کنسول دوباره بفرستید.

انتخاب مقصد

اگر هنوز هاست جدید را انتخاب نکرده‌اید، راهنمای خرید هاست و یابندهٔ هاست کمکتان می‌کنند. برای مقایسهٔ مستقیم قیمت‌ها:

همهٔ گزینه‌ها در جدول هاست لینوکس هست و اگر دو پلن مشخص را در نظر دارید، در صفحهٔ مقایسه کنار هم بگذاریدشان.

پرسش‌های متداول

انتقال هاست چقدر طول می‌کشد؟

کار فنی برای یک سایت معمولی چند ساعت است. چیزی که زمان می‌برد انتشار DNS و دورهٔ هم‌پوشانی است؛ تا لغو هاست قدیمی حدود دو هفته حساب کنید.

سایتم در حین انتقال از دسترس خارج می‌شود؟

اگر ترتیب این راهنما را رعایت کنید، نه. سایت قدیمی تا لحظهٔ آخر سرویس می‌دهد. قطعی وقتی پیش می‌آید که DNS را قبل از آماده شدن سرور جدید عوض کنید.

دامنه‌ام هم باید منتقل شود؟

نه. دامنه و هاست دو سرویس جدا هستند؛ دامنه را همان‌جا نگه دارید و فقط رکوردهایش را به سرور جدید اشاره دهید. انتقال دامنه کار جداگانه‌ای است و بهتر است هم‌زمان انجامش ندهید — قفل انتقال، کد انتقال و ایمیل تأییدی که لازم دارد، در راهنمای ثبت دامنه توضیح داده شده.

بکاپ خودکار هاست جدید کافی است؟

خودتان هم بگیرید. بکاپی که روی همان سرور سایت است، در برابر خرابی کل سرور بی‌فایده است. یک نسخهٔ ماهانه روی کامپیوتر یا فضای ابری، ارزان‌ترین بیمهٔ ممکن است. اینکه داخل آن نسخه دقیقاً چه چیزی باید باشد و هر چند وقت یک بار باید بازیابی آزمایشی بزنید، در راهنمای بکاپ سایت آمده.

جمع‌بندی: ترتیب کارها

1. هاست جدید را بخرید و بپرسید انتقال رایگان تا کجا را پوشش می‌دهد.
2. چند روز قبل TTL را پایین بیاورید و رکوردهای فعلی DNS را جایی ذخیره کنید.
3. بکاپ کامل بگیرید و روی کامپیوتر خودتان نگه دارید.
4. فایل‌ها را منتقل کنید، سایت را با فایل hosts تست کنید و ایمیل‌ها را بسازید.
5. درست پیش از سوییچ، خروجی تازهٔ دیتابیس را بگیرید و بارگذاری کنید.
6. DNS را در ساعت خلوت عوض کنید و آن روز هیچ تغییر دیگری ندهید.
7. دو روز اول لاگ خطا، ایمیل و درگاه پرداخت را رصد کنید.
8. بعد از دو هفتهٔ آرام بکاپ نهایی را بگیرید و تازه آن‌وقت هاست قدیمی را لغو کنید.

انتقال هاستمهاجرت سایتDNSبکاپ