هاست ویندوز چیست و چه کسی واقعاً به آن نیاز دارد؟

هاست ویندوز یعنی فضای میزبانی روی سروری که سیستم‌عاملش ویندوز سرور است و سایت را با وب‌سرور IIS بالا می‌آورد. تقریباً همهٔ کسانی که در ایران این نوع هاست را می‌خرند، یکی از این سه دلیل را دارند: برنامه‌شان با ASP.NET یا دات‌نت نوشته شده، دیتابیسشان MSSQL است، یا یک نرم‌افزار حسابداری و اداری تحت وب دارند که فروشنده‌اش گفته روی ویندوز اجرا شود. اگر هیچ‌کدام از این سه مورد شما نیست، هاست ویندوز فقط گران‌تر است، نه بهتر.

این راهنما بر پایهٔ ۷۳ پلن هاست ویندوز از ۱۱ شرکت ایرانی نوشته شده که قیمتشان در همین سایت از صفحهٔ خودشان خوانده می‌شود. آخرین بررسی قیمت: ۱۸ شهریور ۱۴۰۵.

هاست ویندوز دقیقاً چه فرقی با هاست لینوکس دارد

تفاوت از سیستم‌عامل شروع می‌شود و بعد به همه‌چیز سرایت می‌کند: وب‌سرور، کنترل‌پنل، دیتابیس، زبان برنامه‌نویسی و حتی شکل نوشتن مسیر فایل‌ها. این‌ها را کنار هم ببینید:

آن سطر «حساسیت به بزرگی حروف» بی‌اهمیت به نظر می‌رسد ولی یکی از پرتکرارترین دلایل خراب شدن سایت بعد از مهاجرت است. در ویندوز، فایل Logo.PNG و logo.png یکی هستند؛ در لینوکس دو فایل متفاوت. سایتی که سال‌ها روی ویندوز بی‌مشکل کار کرده، روی لینوکس ممکن است نصف تصاویرش نیاید و کسی نفهمد چرا. بقیهٔ نام‌های این جدول هم اگر تازه‌اند، در واژه‌نامهٔ اصطلاحات هاست هرکدام یک تعریف کوتاه و یک نکتهٔ خرید دارند.

چه کسی واقعاً به هاست ویندوز نیاز دارد

نیاز واقعی وقتی است که چیزی در برنامهٔ شما فقط روی ویندوز اجرا می‌شود. این چند نشانه معمولاً یعنی جوابتان ویندوز است.

نشانه‌های نیاز واقعی

• برنامه با ASP.NET قدیمی نوشته شده. اگر پروژه بر پایهٔ دات‌نت فریمورک یا وب‌فرم‌ها ساخته شده، جای دیگری اجرا نمی‌شود. این را از شرکت سازندهٔ نرم‌افزار بپرسید، نه از فروشندهٔ هاست.
• دیتابیس MSSQL است. بانک اطلاعاتی که پشتیبانش با پسوند bak گرفته شده و با ابزارهای مایکروسافت مدیریت می‌شود، روی هاست لینوکس معمولی جایی برای برگشتن ندارد.
• یک نرم‌افزار حسابداری، انبارداری یا اداری تحت وب دارید. بخش بزرگی از این نرم‌افزارها در ایران روی پشتهٔ مایکروسافت ساخته شده‌اند و شرکت پشتیبان صریحاً می‌گوید روی ویندوز نصب شود. در این حالت بحث فنی تعطیل است؛ همان کاری را بکنید که پشتیبان نرم‌افزار می‌گوید، چون گارانتی پشتیبانی به همین بسته است.
• برنامه به اجزای ویژهٔ ویندوز وصل است. گزارش‌سازها، افزونه‌های ثبت‌شده در سیستم‌عامل و کتابخانه‌هایی که فقط نسخهٔ ویندوزی دارند، مهاجرت را غیرممکن می‌کنند.

جایی که دارید بی‌دلیل پول می‌دهید

اگر سایتتان وردپرس است، به هاست ویندوز نیاز ندارید. وردپرس با PHP نوشته شده و هرچند روی IIS هم اجرا می‌شود، هیچ چیزی از این کار به دست نمی‌آورید و چند چیز از دست می‌دهید: کش‌های سطح وب‌سرور که برای وردپرس ساخته شده‌اند، حجم بزرگ‌تری از تجربهٔ عیب‌یابی که همه بر پایهٔ لینوکس است، و پلن‌های ارزان‌تر. همین حرف دربارهٔ جوملا، لاراول، ووکامرس و هر چیز دیگری که PHP است صادق است. پایتون و Node.js هم روی ویندوز جایشان نیست و دستهٔ اشتراکی جداگانهٔ خودشان را دارند؛ مرز کارش را در راهنمای هاست پایتون و Node.js نوشته‌ایم.

دلیل رایج دیگری هم هست که دلیل نیست: «ویندوز را بلدم چون کامپیوترم ویندوز است». سیستم‌عامل کامپیوتر شما هیچ ربطی به سیستم‌عامل سرور ندارد. سایت وردپرسی را از ویندوز خودتان روی هاست لینوکس مدیریت می‌کنید و اصلاً متوجه نمی‌شوید سرور چه سیستم‌عاملی دارد. معیارهای انتخاب هاست را در راهنمای خرید هاست جمع کرده‌ایم.

پلسک در برابر سی‌پنل و دایرکت‌ادمین

روی هاست ویندوز، کنترل‌پنل تقریباً همیشه پلسک است. سی‌پنل و دایرکت‌ادمین هر دو فقط روی لینوکس اجرا می‌شوند، پس اگر پلنی «هاست ویندوز با سی‌پنل» تبلیغ می‌کند، یا اشتباه نوشته شده یا منظورش چیز دیگری است — بپرسید.

پلسک از نظر کارهایی که می‌کنید تفاوت بنیادی با آن دو ندارد: مدیریت فایل، دیتابیس، ایمیل، دامنه، گواهی SSL و پشتیبان‌گیری در همه‌شان هست. تفاوت‌ها در جزئیات است — چیدمان منو، شکل مدیریت استخر برنامه در ویندوز، و اینکه پلسک هم روی لینوکس و هم روی ویندوز نصب می‌شود در حالی که آن دو فقط لینوکسی‌اند. اگر با سی‌پنل کار کرده‌اید، یکی دو روز طول می‌کشد تا در پلسک راه بیفتید؛ چیز ترسناکی نیست. تفاوت دو کنترل‌پنل لینوکسی را جداگانه در مقایسهٔ سی‌پنل و دایرکت‌ادمین نوشته‌ایم.

MSSQL یا MySQL؛ این انتخاب دست شما نیست

نکتهٔ مهم این است که معمولاً شما بین این دو انتخاب نمی‌کنید؛ برنامه‌ای که خریده‌اید یا سفارش داده‌اید انتخاب کرده است. اگر برنامه برای MSSQL نوشته شده، عوض کردنش یعنی بازنویسی بخش دادهٔ برنامه، نه یک تنظیم در پنل.

چند تفاوت عملی که موقع خرید هاست به کارتان می‌آید:

• سقف حجم دیتابیس جدا حساب می‌شود. در خیلی از پلن‌های ویندوز، فضای دیسک یک عدد است و حداکثر حجم دیتابیس MSSQL عدد دیگری. این دو را با هم اشتباه نگیرید؛ دیتابیس یک نرم‌افزار حسابداری بعد از چند سال بزرگ می‌شود.
• نسخهٔ رایگان MSSQL محدودیت دارد. نسخهٔ اکسپرس سقف مشخصی برای اندازهٔ دیتابیس و مقدار حافظهٔ قابل استفاده دارد. اگر پلن ارزان است، احتمالاً روی همان نسخه است. عدد دقیق سقف را از شرکت میزبان بپرسید و مکتوب بگیرید.
• اتصال از بیرون همیشه باز نیست. اگر نرم‌افزار دسکتاپی دارید که باید مستقیم به دیتابیس روی هاست وصل شود، این را قبل از خرید بپرسید. روی خیلی از پلن‌های اشتراکی، اتصال بیرونی به MSSQL بسته است یا محدود به آی‌پی خاص می‌شود.
• شکل پشتیبان فرق دارد. پشتیبان MySQL یک فایل متنی است که همه‌جا برمی‌گردد؛ پشتیبان MSSQL معمولاً به نسخهٔ موتور دیتابیس حساس است. پشتیبانی که از نسخهٔ جدیدتر گرفته شده روی نسخهٔ قدیمی‌تر برنمی‌گردد، و این وسط مهاجرت آدم را غافلگیر می‌کند.

چرا هاست ویندوز گران‌تر است

دلیل اصلی لایسنس است. شرکت میزبان باید برای ویندوز سرور، و اگر MSSQL می‌دهد برای موتور دیتابیس، و برای پلسک هزینهٔ لایسنس بدهد. در سمت لینوکس، خود سیستم‌عامل و MySQL و بیشتر ابزارها رایگان‌اند و فقط کنترل‌پنل هزینه دارد. این اختلاف هزینه مستقیم به قیمت پلن منتقل می‌شود.

دلیل دوم رقابت کمتر است. در همین سایت ۱۱ شرکت پلن ویندوز دارند در برابر ۳۱ شرکت در هاست اشتراکی لینوکس. بازار کوچک‌تر یعنی فشار کمتری برای پایین آوردن قیمت.

برای اینکه اندازهٔ اختلاف را ببینید: ارزان‌ترین پلن ویندوز این سایت ۳۵ هزار تومان در ماه است و ارزان‌ترین پلن لینوکس ۲۰٫۴ هزار تومان. اگر برنامه‌تان به ویندوز نیاز ندارد، این تفاوت دقیقاً همان چیزی است که بی‌دلیل می‌پردازید.

ارزان‌ترین پلن‌های ویندوز بازار:

فهرست کامل با امکان فیلتر روی فضا و دیتابیس در صفحهٔ هاست ویندوز هست.

نسخهٔ دات‌نت را قبل از خرید بپرسید

این مهم‌ترین سؤالی است که خریداران هاست ویندوز نمی‌پرسند و بعد پشیمان می‌شوند. «پشتیبانی از دات‌نت» یک جملهٔ کلی است و هیچ چیزی را تضمین نمی‌کند، چون نسخه‌های مختلفی در کار است و برنامهٔ شما به یکی از آن‌ها بسته است.

قبل از سفارش، این سه چیز را از توسعه‌دهندهٔ برنامه بپرسید و بعد عیناً از فروشندهٔ هاست بپرسید که دارد یا نه:

1. برنامه روی کدام نسخه اجرا می‌شود. دات‌نت فریمورک قدیمی و دات‌نت جدید دو چیز متفاوت‌اند و روی سرور هم جداگانه نصب می‌شوند. اینکه سرور یکی را دارد به معنی داشتن آن یکی نیست.
2. سطح اعتماد اجرای برنامه. بعضی پلن‌های اشتراکی برنامه را در حالت محدود اجرا می‌کنند و کدی که به فایل سیستم یا شبکه دست بزند خطا می‌دهد. اگر برنامه‌تان چنین کاری می‌کند، این را از قبل روشن کنید.
3. امکان استقرار و راه‌اندازی مجدد. بپرسید فایل‌ها را چطور بالا می‌فرستید و آیا خودتان می‌توانید استخر برنامه را ری‌استارت کنید. اگر برای هر بار انتشار نسخهٔ جدید باید تیکت بزنید، این را از اول بدانید.

جواب این سؤال‌ها را کتبی بگیرید. اگر پشتیبانی قبل از فروش جواب مبهم می‌دهد، بعد از فروش بهتر نمی‌شود.

دام مهاجرت: بردن یک برنامهٔ دات‌نت به لینوکس کپی‌پیست نیست

گاهی کسی می‌بیند هاست لینوکس ارزان‌تر است و تصمیم می‌گیرد برنامه‌اش را ببرد. اگر برنامه با نسل جدید دات‌نت نوشته شده باشد، این کار شدنی است چون آن نسل روی لینوکس هم اجرا می‌شود. ولی «شدنی» یعنی یک پروژهٔ فنی، نه یک انتقال فایل. این‌ها معمولاً سر راه سبز می‌شوند:

• برنامه‌های ساخته‌شده با نسل قدیمی دات‌نت اصلاً روی لینوکس اجرا نمی‌شوند. اینجا مهاجرت یعنی بازنویسی.
• قواعد بازنویسی آدرس باید از web.config به شکل معادلش در وب‌سرور لینوکسی ترجمه شود. ترجمهٔ خودکارش قابل اعتماد نیست.
• اگر دیتابیس MSSQL است، یا باید همان بماند و از راه دور وصل شود، یا به MySQL منتقل شود که یعنی تغییر در کوئری‌ها.
• مسیرهای فایل با کاراکتر جداکنندهٔ متفاوت و همان مسئلهٔ بزرگی حروف، بخش زیادی از خطاهای بعد از انتقال را می‌سازند.
• دسترسی‌های فایل در ویندوز و لینوکس دو منطق متفاوت دارند و پوشه‌ای که در ویندوز قابل نوشتن بوده، در لینوکس باید صریح تنظیم شود.

نظر ما: اگر برنامهٔ شما کار می‌کند و روی ویندوز پایدار است، صرفاً برای تفاوت قیمت هاست دست به مهاجرت نزنید. هزینهٔ یک هفته کار توسعه‌دهنده معمولاً از چند سال تفاوت قیمت پلن بیشتر است. اگر تصمیم به انتقال گرفتید، چک‌لیست عملی جابه‌جایی بدون قطعی را در راهنمای انتقال هاست آورده‌ایم.

پرسش‌های متداول

وردپرس روی هاست ویندوز کار می‌کند؟

کار می‌کند ولی کار درستی نیست. وردپرس برای پشتهٔ لینوکسی ساخته شده و بیشتر افزونه‌ها، آموزش‌ها و راهکارهای کش هم همان‌جا آزموده شده‌اند. با پول کمتر روی لینوکس نتیجهٔ بهتری می‌گیرید.

هاست ویندوز از هاست لینوکس کندتر است؟

خود سیستم‌عامل تعیین‌کننده نیست؛ منابع پلن، نوع دیسک و کش تعیین‌کننده‌اند. ولی در عمل، پلن‌های لینوکسی بازار ایران معمولاً روی سخت‌افزار تازه‌تر و با وب‌سرورهای بهینه‌تری برای PHP اجرا می‌شوند، و همین باعث می‌شود مقایسهٔ مستقیم به سود لینوکس تمام شود.

می‌شود روی هاست ویندوز هم MySQL داشت؟

بله، خیلی از پلن‌های ویندوز هر دو دیتابیس را می‌دهند. اگر برنامه‌ای دارید که نیمی‌اش دات‌نت است و بخشی‌اش PHP، این حالت به کارتان می‌آید. تعداد و حجم مجاز هر کدام را در مشخصات پلن ببینید.

برای برنامهٔ دات‌نت، هاست بهتر است یا سرور مجازی ویندوز؟

اگر برنامه یکی است و ترافیک متوسط دارد، هاست ویندوز ساده‌تر و ارزان‌تر است. اگر چند برنامه دارید، به نصب سرویس خاص یا تنظیمات دلخواه IIS نیاز دارید، یا دیتابیس بزرگی دارید، سرور مجازی ایران با ویندوز کنترل بیشتری می‌دهد — به شرط اینکه کسی را داشته باشید که سرور را نگه دارد.

هاست ویندوز ایران بخرم یا خارج؟

اگر کاربران نرم‌افزار داخل کشورند، سرور داخل کشور تأخیر کمتری دارد و برای نرم‌افزارهای اداری که کاربر مدام با فرم کار می‌کند، همین تأخیر محسوس است. هاست ایران در این حالت انتخاب طبیعی است.

جمع‌بندی: مسیر تصمیم

1. از توسعه‌دهندهٔ برنامه بپرسید با چه چیزی نوشته شده و به چه دیتابیسی وصل است. اگر جواب دات‌نت یا MSSQL نبود، همین‌جا سراغ هاست لینوکس بروید.
2. اگر جواب دات‌نت بود، نسخهٔ دقیقش را بگیرید و از فروشندهٔ هاست بپرسید همان نسخه را دارد یا نه.
3. سقف حجم دیتابیس و امکان اتصال از بیرون را جدا از فضای دیسک بررسی کنید.
4. قیمت تمدید و هزینهٔ راه‌اندازی را قبل از پرداخت ببینید؛ در پلن‌های ویندوز اختلاف سال اول و سال دوم بیشتر به چشم می‌آید.
5. دو یا سه پلن نامزد را در جدول مقایسه کنار هم بگذارید و اگر مطمئن نیستید، یابندهٔ هاست را امتحان کنید.

هاست ویندوزASP.NETپلسکMSSQL