واژه‌نامهٔ هاست: ۵۲ اصطلاحی که موقع خرید هاست می‌بینید

نوشتهٔ تحریریهٔ هاست‌سنج انتشار ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ ۱۵ دقیقه مطالعه هاست

بیشتر اشتباه‌های خرید هاست از نفهمیدن قیمت نیست، از نفهمیدن کلمه‌هاست: کسی که نمی‌داند «اینود» یعنی چه، پلنی می‌خرد که فضایش هیچ‌وقت پر نمی‌شود ولی سایتش از کار می‌افتد. این صفحه، فهرست همان کلمه‌هاست؛ هر اصطلاح با یک تعریف مستقل و، جایی که لازم باشد، یک نکته برای وقتی که دو پلن را کنار هم گذاشته‌اید. لازم نیست از اول بخوانید؛ همان چیزی را که در جدول مشخصات دیده‌اید پیدا کنید.

واژه‌ها بر پایهٔ چیزی انتخاب شده‌اند که واقعاً در صفحه‌های فروش ۳۳ شرکت ایرانی و ۱۱۲۸ پلن هاست نوشته می‌شود، نه از روی کتاب درسی. آخرین بررسی قیمت‌ها: ۱۸ شهریور ۱۴۰۵.

انواع میزبانی

اولین انتخابی که می‌کنید همین است و بقیهٔ تصمیم‌ها به آن وابسته‌اند.

هاست اشتراکی: فضایی روی سروری که ده‌ها سایت دیگر هم روی آن هستند و منابع پردازشی بین همه تقسیم می‌شود. ارزان‌ترین گزینه است و برای بیشتر سایت‌های شرکتی و وبلاگی کافی؛ ضعفش این است که مصرف سنگین یک همسایه می‌تواند روی شما هم اثر بگذارد.
هاست نمایندگی (ریسلر): سهمیهٔ بزرگی از فضا و ترافیک که خودتان آن را به پلن‌های کوچک‌تر تقسیم می‌کنید و با نام خودتان می‌فروشید. برای طراح سایت و آژانس معنا دارد؛ اگر یک سایت دارید، این دسته برای شما نیست.
سرور مجازی (VPS): بخشی جداشده از یک سرور فیزیکی با منابع مشخص و دسترسی مدیر. اختیار کامل می‌دهد و در ازایش نگهداری، امنیت و به‌روزرسانی به عهدهٔ خودتان می‌افتد.
سرور اختصاصی: یک ماشین فیزیکی کامل که فقط در اختیار شماست و با کسی شریک نیستید. وقتی منطقی است که منابع سرور مجازی کم بیاورد یا الزام امنیتی و قانونی، اشتراک سخت‌افزار را ممنوع کند.
هاست ابری: میزبانی روی مجموعه‌ای از سرورها به جای یک ماشین، طوری که خرابی یک گره سرویس را زمین نزند. مزیت اصلی‌اش پایداری و امکان ارتقای سریع منابع است، نه لزوماً سرعت بالاتر.

منابع سرور

این‌ها همان اعدادی هستند که در جدول مشخصات پلن می‌بینید. سه تای اولشان سرعت را تعیین می‌کنند و بقیه، سقف را.

هستهٔ پردازنده (CPU core): واحد پردازشی که کد سایت شما روی آن اجرا می‌شود؛ در پلن‌های اشتراکی، سهم شما از پردازندهٔ سرور را نشان می‌دهد. هر بازدید از یک صفحهٔ پویا یک محاسبه است، پس این عدد بیشتر از فضا روی سرعت اثر می‌گذارد.
RAM: حافظهٔ موقتی که برنامه‌های در حال اجرا از آن استفاده می‌کنند و با خاموش شدن پاک می‌شود. اگر سهم حافظهٔ شما پر شود، پروسه‌ها بسته می‌شوند و کاربر خطای سرور می‌بیند بدون آنکه چیزی در لاگ سایت پیدا شود.
SSD: دیسک حالت جامد بدون قطعهٔ متحرک که از هارد مکانیکی به‌مراتب سریع‌تر است. امروز کف انتظار است؛ اگر پلنی هنوز هارد معمولی می‌دهد، ارزانی‌اش دلیل دارد.
NVMe: نسل جدیدتر دیسک حالت جامد که مستقیم روی گذرگاه PCIe کار می‌کند و از SSD ساتا سریع‌تر است. بیشترین تفاوتش را روی کوئری‌های دیتابیس حس می‌کنید، نه در تحویل تصویر؛ جزئیاتش در مقایسهٔ NVMe و SSD آمده.
RAID: چیدمانی که چند دیسک را کنار هم می‌گذارد تا داده روی بیش از یک دیسک بنشیند یا سرعت خواندن بالا برود؛ رایج‌ترین حالت‌ها آینه‌کردن و نواربندی است. یک نکتهٔ مهم: RAID جای بکاپ نیست، چون فایلی که پاک کنید از روی همهٔ دیسک‌ها پاک می‌شود.
اینود (inode): شمارندهٔ تعداد فایل و پوشهٔ حساب شما، مستقل از حجمشان. سایتی با هزاران فایل کوچک یا صندوق ایمیل شلوغ ممکن است خیلی قبل از پر شدن فضا به سقف اینود بخورد و دیگر نتواند چیزی بسازد.
پهنای باند: ظرفیت انتقال داده بین سرور و کاربران در واحد زمان. در ادبیات بازار ایران اغلب به جای «ترافیک ماهانه» به کار می‌رود، هرچند از نظر فنی دو چیز متفاوت‌اند.
ترافیک: مجموع داده‌ای که در یک دورهٔ مشخص از سرور شما خارج و به آن وارد می‌شود. برای سایت متنی به‌ندرت گلوگاه است؛ برای سایت ویدئویی و دانلودی اولین عددی است که باید نگاه کنید. معنی دقیق نامحدود را جدا نوشته‌ایم.
سیاست استفادهٔ منصفانه: بندی در شرایط سرویس که سقف واقعی امکانات «نامحدود» را تعیین می‌کند. هر جا کلمهٔ نامحدود دیدید، عدد واقعی همین‌جا نوشته شده؛ قبل از خرید بخوانیدش، نه بعد از هشدار مصرف.

کنترل‌پنل و نرم‌افزار

این بخش، محیطی است که هر روز با آن کار می‌کنید و موتوری که سایت را اجرا می‌کند.

cPanel: پرکاربردترین کنترل‌پنل میزبانی لینوکس، با مدیریت فایل، دیتابیس، ایمیل و دامنه در یک محیط. لایسنسش هزینهٔ ثابتی دارد که در قیمت پلن دیده می‌شود.
DirectAdmin: کنترل‌پنل سبک‌تر و ارزان‌تر از cPanel که همان کارهای اصلی را انجام می‌دهد. اگر فقط سایت و ایمیل و دیتابیس می‌خواهید، تفاوت عملی محسوسی حس نمی‌کنید؛ مقایسهٔ کامل را ببینید.
Plesk: کنترل‌پنلی که هم روی لینوکس و هم روی ویندوز اجرا می‌شود. در بازار ایران بیشتر همراه هاست ویندوز و پروژه‌های ASP.NET دیده می‌شود.
WHM: محیط مدیریت بالادست cPanel که با آن اکانت ساخته، تعلیق و حذف می‌شود. کاربر عادی به آن کاری ندارد؛ ابزار اصلی صاحب سرور و دارندهٔ هاست نمایندگی است.
PHP: زبانی که وردپرس و بیشتر سیستم‌های مدیریت محتوای رایج با آن نوشته شده‌اند. نسخهٔ فعالش روی هاست، هم بر سرعت اجرا و هم بر سازگاری افزونه‌ها اثر می‌گذارد و در کنترل‌پنل قابل تغییر است.
Apache: وب‌سرور قدیمی و بسیار سازگار که تنظیمات را از فایل htaccess می‌خواند. پایدار و همه‌جا پشتیبانی‌شده است، ولی زیر بار سنگین از رقیب‌های جدیدتر کندتر عمل می‌کند.
NGINX: وب‌سرور سبکی که در تحویل فایل ثابت و مدیریت تعداد زیاد اتصال هم‌زمان قوی است. اغلب به‌عنوان لایهٔ جلویی جلوی Apache گذاشته می‌شود.
LiteSpeed: وب‌سرور تجاری سازگار با تنظیمات Apache که کش سطح سرور دارد. روی وردپرس با افزونهٔ کش مخصوصش تفاوت محسوسی می‌سازد؛ بین دو پلن هم‌قیمت، همانی را بردارید که LiteSpeed دارد. مقایسهٔ وب‌سرورها را بخوانید.
کش: نگه داشتن نتیجهٔ آماده تا دفعهٔ بعد به جای ساخته شدن دوباره، تحویل داده شود. ارزان‌ترین ارتقایی است که برای یک سایت شلوغ می‌توانید انجام دهید و معمولاً به پول هم نیاز ندارد.
دیتابیس: جایی که محتوای سایت به‌شکل ساختاریافته نگهداری می‌شود؛ در وردپرس همهٔ نوشته‌ها، دیدگاه‌ها و تنظیمات آنجاست. تعداد دیتابیس مجاز در پلن وقتی مهم می‌شود که بخواهید چند سایت روی یک هاست بگذارید.
MySQL: رایج‌ترین سامانهٔ مدیریت پایگاه دادهٔ رابطه‌ای در دنیای وب و پیش‌فرض تقریباً همهٔ سیستم‌های مدیریت محتوا.
MariaDB: انشعابی از MySQL که با آن سازگار است و امروز روی بیشتر هاست‌های لینوکسی نصب می‌شود. برای کاربر عادی و برای وردپرس، تفاوت عملی با MySQL ندارد.
MSSQL: پایگاه دادهٔ مایکروسافت که فقط روی هاست ویندوز ارائه می‌شود. اگر پروژه‌تان ASP.NET است و به این دیتابیس گره خورده، انتخاب سیستم‌عامل هاست از پیش برایتان تعیین شده است.

شبکه و دامنه

این بخش را معمولاً روز اول و روز مهاجرت لازم می‌شوید؛ و اتفاقاً بیشترین اشتباه‌ها همین‌جا رخ می‌دهد.

دامنه: نام خوانای سایت شما که پشت صحنه به نشانی عددی سرور ترجمه می‌شود. دامنهٔ ir را ایرنیک ثبت می‌کند و دامنه‌های بین‌المللی از راه ثبت‌کننده‌های دیگر گرفته می‌شوند. مهم‌ترین نکته موقع خرید این است که دامنه به نام خودتان ثبت شود، نه به نام طراح سایت — دلیلش در راهنمای ثبت دامنه آمده است.
زیردامنه (ساب دامین): بخشی که جلوی دامنهٔ اصلی می‌آید، مثل نشانی وبلاگ یا پنل روی همان دامنه، و پوشه و سایت جدای خودش را دارد. ساختنش رایگان است و به ثبت جدید نیاز ندارد.
آدون دامین: دامنهٔ کاملاً جدایی که روی همان هاست میزبانی می‌شود و سایت مستقل خودش را دارد. تعداد مجازش در پلن تعیین می‌کند چند سایت می‌توانید روی یک هاست بالا بیاورید — عددی که موقع خرید دست‌کم گرفته می‌شود.
پارک دامین: دامنه‌ای که به سایت موجود اشاره می‌کند و محتوای جدایی ندارد. برای گرفتن نسخه‌های مشابه نام برند و هدایتشان به سایت اصلی به کار می‌رود.
DNS: سامانه‌ای که نام دامنه را به نشانی سرور تبدیل می‌کند. تغییراتش آنی پخش نمی‌شود و تا انتشار کامل، بخشی از کاربران هنوز مقصد قبلی را می‌بینند.
رکورد A: رکوردی که دامنه را مستقیم به نشانی IP سرور وصل می‌کند. اولین چیزی است که موقع انتقال هاست عوض می‌شود.
رکورد MX: رکوردی که تعیین می‌کند ایمیل‌های دامنه به کدام سرور تحویل داده شوند. اگر ایمیل شما جای دیگری میزبانی می‌شود، این رکورد نباید همراه انتقال هاست عوض شود؛ همین یک قلم، شایع‌ترین دلیل قطع شدن ایمیل بعد از مهاجرت است.
CNAME: رکوردی که یک نام را به نام دیگری ارجاع می‌دهد به جای اینکه به نشانی عددی اشاره کند. برای وصل کردن سرویس‌های بیرونی مثل CDN و ابزارهای ایمیل رایج است.
NS: رکوردی که می‌گوید پاسخ‌گوی رکوردهای این دامنه کدام نیم سرورهاست. تا وقتی این تنظیم درست نشده باشد، بقیهٔ رکوردهایی که ساخته‌اید اصلاً خوانده نمی‌شوند.
TTL: مدتی، بر حسب ثانیه، که یک رکورد DNS در حافظهٔ موقت شبکه معتبر می‌ماند. چند روز پیش از انتقال هاست پایینش بیاورید تا تغییر سریع‌تر پخش شود و قطعی کوتاه‌تر باشد.
CDN: شبکه‌ای از سرورهای پراکنده که فایل‌های ثابت سایت را از نزدیک‌ترین نقطه به کاربر تحویل می‌دهد. بار تصویر و اسکریپت را کم می‌کند، ولی صفحهٔ پویا همچنان روی هاست خود شما ساخته می‌شود.
دیتاسنتر: ساختمان مجهزی که سرورها با برق پشتیبان، سامانهٔ خنک‌کننده و اتصال شبکهٔ پرظرفیت در آن نگهداری می‌شوند. محل دیتاسنتر روی سرعت کاربران شما اثر مستقیم دارد؛ ایران یا خارج دقیقاً همین بحث است.
پینگ: زمان رفت و برگشت یک بستهٔ کوچک بین کاربر و سرور، بر حسب میلی‌ثانیه. پینگ پایین یعنی فاصلهٔ شبکه‌ای کم؛ ربطی به قدرت سخت‌افزار سرور ندارد و با یک پلن گران‌تر بهتر نمی‌شود.

امنیت و پشتیبان

بخشی که تا روز حادثه به چشم نمی‌آید و آن روز، تنها چیزی است که اهمیت دارد.

SSL: گواهی‌ای که ارتباط مرورگر و سرور را رمزگذاری می‌کند و نشانی سایت را به https تبدیل می‌کند. امروز برای هر سایتی لازم است، حتی سایتی که هیچ فرمی ندارد؛ گزینه‌ها در فهرست گواهی‌ها آمده.
DV/OV/EV: سه سطح اعتبارسنجی گواهی SSL: تأیید مالکیت دامنه، تأیید هویت سازمان، و تأیید توسعه‌یافتهٔ سازمان. از نظر قدرت رمزنگاری تفاوتی با هم ندارند؛ تفاوت در چیزی است که صادرکننده بررسی کرده. رایگان یا پولی را جدا بررسی کرده‌ایم.
بکاپ: نسخهٔ پشتیبان از فایل‌ها و دیتابیس که در جای دیگری نگهداری می‌شود. بکاپی که روی همان سرور ذخیره شده، در سناریوی خرابی همان سرور بی‌فایده است؛ دست‌کم یک نسخه را جای دیگر نگه دارید و یک بار بازگردانی‌اش را امتحان کنید.
مهاجرت: انتقال سایت از یک هاست به هاست دیگر، شامل فایل‌ها، دیتابیس، صندوق‌های ایمیل و رکوردهای DNS. بیشتر شرکت‌های ایرانی این کار را رایگان انجام می‌دهند؛ قبل از خرید بپرسید چون هزینه و دردسرش کم نیست.
FTP: پروتکل قدیمی انتقال فایل بین کامپیوتر شما و هاست. اگر ناچار به استفاده‌اید نسخهٔ امنش را انتخاب کنید؛ نسخهٔ ساده نام کاربری و رمز را بدون رمزگذاری روی شبکه می‌فرستد.
SSH: دسترسی امن خط فرمان به سرور. روی سرور مجازی همیشه هست و روی هاست اشتراکی گاهی و محدود؛ اگر با ترمینال کار می‌کنید، بودن یا نبودنش تفاوت بزرگی در سرعت کارتان می‌سازد.

قیمت و قرارداد

این بخش کمترین محتوای فنی و بیشترین اثر مالی را دارد. اینجاست که پلن ارزان، گران از آب درمی‌آید.

آپتایم: درصد زمانی که سرویس در دسترس بوده است. عددی که روی صفحهٔ فروش نوشته می‌شود یک ادعاست؛ چیزی که ارزش دارد، تعهد همان عدد در قرارداد و جبرانی است که برایش پیش‌بینی شده.
SLA: توافق‌نامهٔ سطح خدمات؛ سندی که تعهد شرکت دربارهٔ در دسترس بودن سرویس، زمان پاسخ‌گویی و نحوهٔ جبران را مشخص می‌کند. بدون آن، آپتایم فقط یک شعار تبلیغاتی است.
قیمت تمدید: مبلغی که از دورهٔ دوم به بعد می‌پردازید و لزوماً با قیمت خرید اول یکی نیست. تخفیف سنگین دورهٔ اول در این بازار عادی است؛ قبل از خرید صریح بپرسید تمدید چقدر می‌شود.
هزینهٔ راه‌اندازی: مبلغ یک‌باره‌ای که بعضی سرویس‌ها جدا از اجارهٔ دوره‌ای می‌گیرند و در قیمت اعلامی دیده نمی‌شود. در سرورهای اختصاصی و مجازی بیشتر از هاست اشتراکی رایج است.
دورهٔ صورتحساب: بازه‌ای که قیمت بر اساس آن اعلام شده: ماهانه، سالانه یا چندساله. قیمت ماهانهٔ جذاب اغلب معادل ماهانهٔ یک خرید سه‌ساله است؛ در جدول‌های این سایت همه‌چیز به معادل ماهانه تبدیل شده تا مقایسه معنا داشته باشد.
گارانتی بازگشت وجه: مهلتی که در آن می‌توانید سرویس را پس بدهید و پولتان را بگیرید. شرایطش را بخوانید؛ معمولاً شامل دامنه و هزینهٔ راه‌اندازی نمی‌شود و گاهی فقط به اعتبار داخلی تبدیل می‌شود.

پرسش‌های متداول

«نامحدود» در تبلیغ هاست یعنی چه؟

یعنی شمارش نمی‌شود، نه اینکه سقف ندارد. سقف واقعی در سیاست استفادهٔ منصفانه نوشته شده و معمولاً به مصرف پردازنده و تعداد فایل گره خورده است، نه به گیگابایت. پلنی که عدد صریح می‌نویسد، تقریباً همیشه قابل اعتمادتر از پلنی است که صفت می‌نویسد.

فرق پهنای باند و ترافیک چیست؟

پهنای باند ظرفیت لحظه‌ای است و ترافیک، مجموع مصرف در یک دوره. در صفحه‌های فروش ایرانی این دو تقریباً همیشه جای هم به کار می‌روند و منظورشان ترافیک ماهانه است. اگر برایتان مهم است، در تیکت بپرسید عدد اعلامی ماهانه است یا لحظه‌ای.

کنترل‌پنل چقدر در انتخاب هاست مهم است؟

برای کاربر معمولی کمتر از چیزی که فکر می‌کند. cPanel و DirectAdmin هر دو مدیریت فایل، دیتابیس، ایمیل و بکاپ دارند و کار روزمره را انجام می‌دهند. کنترل‌پنل وقتی تعیین‌کننده می‌شود که با یکی از آن‌ها انس گرفته باشید یا مستنداتی که دنبال می‌کنید بر پایهٔ یکی نوشته شده باشد.

آپتایم بالا یعنی سایتم قطع نمی‌شود؟

نه. آپتایم یک عدد آماری است و باید در طول ماه ضربش کنید تا معنی پیدا کند؛ فاصلهٔ بین ۹۹ و ۹۹٫۹ درصد در یک ماه، ساعت‌ها قطعی است. مهم‌تر از خود عدد، این است که در قرارداد تعهد شده باشد و جبرانی برایش تعریف شده باشد.

کدام اصطلاح‌ها بیشتر گمراه‌کننده‌اند؟

سه تا: «نامحدود» که سقفش جای دیگری نوشته شده، «قیمت ماهانه» که گاهی معادل ماهانهٔ خرید چندساله است، و «فضای زیاد» که هیچ ربطی به سرعت سایت ندارد. اگر فقط همین سه مورد را موقع مقایسه در نظر بگیرید، بیشتر پشیمانی‌های رایج را رد کرده‌اید.

از واژه‌نامه به تصمیم

حالا که کلمه‌ها معنی دارند، ترتیب نگاه کردن به آن‌ها مهم است. این‌ها ارزان‌ترین پلن‌های هاست اشتراکی هستند که رصد می‌کنیم؛ همان اصطلاح‌های بالا را در ستون‌هایشان می‌بینید:

شرکت	پلن	فضا	قیمت ماهانه
زند هاست	سی پنل اقتصادی - 200 مگ (آلمان)	۲۰۰ مگابایت	۲۰٬۴۰۸ تومان
زند هاست	سی پنل اقتصادی - 500 مگ (آلمان)	۵۰۰ مگابایت	۲۷٬۰۷۵ تومان
زند هاست	سی پنل ایران 200 مگ	۲۰۰ مگابایت	۲۹٬۴۰۰ تومان
دی هاستینگ	P3	۲۰۰ مگابایت	۳۱٬۶۶۷ تومان
ای هاست	GSH-5	۵ گیگابایت	۳۲٬۲۳۶ تومان

قیمت‌ها از جدول کامل هاست اشتراکی (لینوکس) — به‌روزرسانی خودکار.

اول نوع میزبانی را انتخاب کنید؛ تفاوت اشتراکی، مجازی و اختصاصی این تصمیم را روشن می‌کند.
بعد سراغ منابع بروید: پردازنده، حافظه و نوع دیسک — نه فضا.
سقف‌ها را ببینید: اینود، ترافیک و سیاست استفادهٔ منصفانه.
قیمت تمدید، دورهٔ صورتحساب و هزینهٔ راه‌اندازی را بپرسید تا هزینهٔ واقعی معلوم شود.
پیش از پرداخت، یک تیکت آزمایشی بزنید؛ کیفیت پشتیبانی در هیچ جدولی نوشته نمی‌شود.

برای مرور کامل این مسیر راهنمای خرید هاست را ببینید، و اگر می‌خواهید مستقیم به گزینه‌ها برسید، یابندهٔ هاست با چند سؤال ساده فهرست را برایتان کوتاه می‌کند.

واژه‌نامه هاستاصطلاحات میزبانیخرید هاست

آماده‌اید قیمت‌ها را ببینید؟ جدول هاست