راهنمای خرید سرور مجازی: قبل از سفارش این‌ها را بدانید

سرور مجازی (VPS) بخشی تضمین‌شده از یک سرور فیزیکی است که مثل یک ماشین مستقل رفتار می‌کند: سیستم‌عامل خودش، دسترسی root و منابع اختصاصی. در بازار ایران از حدود ۳۴۸ هزار تومان در ماه شروع می‌شود. تفاوت اصلی‌اش با هاست اشتراکی این نیست که سریع‌تر است — این است که منابعش را با کسی تقسیم نمی‌کنید و در عوض نگهداری‌اش با خودتان است. اگر همین حالا هم روی سرور مجازی هستید و به سقفش خورده‌اید، پلهٔ بعدی سرور اختصاصی است و نشانه‌هایش را آنجا نوشته‌ایم.

این راهنما روی ۸۶۴ پلن سرور مجازی از ۲۲ شرکت ایرانی نوشته شده که قیمتشان را از صفحهٔ رسمی خودشان می‌خوانیم. آخرین بررسی قیمت: ۱۸ شهریور ۱۴۰۵.

چه زمانی سرور مجازی لازم است

• هاست اشتراکی مرتب پیام محدودیت منابع می‌دهد.
• نرم‌افزاری لازم دارید که در هاست اشتراکی نصب نمی‌شود (Node.js نسخهٔ خاص، Redis، سرویس پس‌زمینه). اگر فقط می‌خواهید یک اپ پایتون یا Node را بالا بیاورید، لزوماً به اینجا نرسیده‌اید؛ مرز کار پلن اشتراکی را در راهنمای هاست پایتون و Node.js نوشته‌ایم.
• چند سایت دارید و می‌خواهید همه را یک‌جا مدیریت کنید.
• به IP اختصاصی یا تنظیمات شبکهٔ خاص نیاز دارید.

اگر هیچ‌کدام از این‌ها نیست، احتمالاً هاست اشتراکی هنوز انتخاب درست‌تری است. مقایسهٔ کامل را در تفاوت هاست اشتراکی، سرور مجازی و اختصاصی ببینید.

یک تشخیص غلط رایج هم هست. سایتی که کند است ولی مصرف منابعش پایین مانده، مشکلش سرور نیست. افزونهٔ سنگین، کش نداشتن، تصویر بهینه‌نشده و کوئری بد با ماشین بزرگ‌تر درست نمی‌شوند؛ فقط گران‌تر می‌شوند. اول در بحث وب‌سرور و کش مطمئن شوید چیزی برای درست کردن روی خود سایت باقی نمانده.

KVM یا کانتینر؛ سطری که در جدول مشخصات نیست

دو خانوادهٔ مجازی‌سازی در بازار هست و همین انتخاب، بیشتر از یک گیگابایت رم کم و زیاد، تجربهٔ شما را تعیین می‌کند.

هستهٔ مشترک یعنی چه

در کانتینر، همهٔ سرورهای مجازی روی یک هستهٔ لینوکس مشترک اجرا می‌شوند و فقط از هم جدا نگه داشته شده‌اند. نتیجه‌اش این است که شما مالک ماشین خودتان هستید ولی مالک هسته نیستید: پارامتر هسته را نمی‌توانید آزادانه عوض کنید، ماژول دلخواه بار نمی‌شود، و بعضی ابزارهای شبکه و کانتینر یا کار نمی‌کنند یا با ترفند کار می‌کنند. در KVM هر ماشین هستهٔ خودش را بوت می‌کند و این محدودیت‌ها وجود ندارد.

اگر کارتان نصب یک وردپرس و یک وب‌سرور است، ممکن است این تفاوت را هیچ‌وقت حس نکنید. اگر Docker، VPN، فایروال دقیق یا نسخهٔ خاصی از هسته لازم دارید، KVM بگیرید و بحث را تمام کنید.

«گارانتی منابع» دقیقاً چه چیزی را گارانتی می‌کند

وقتی شرکتی می‌نویسد منابع تضمین‌شده است، منظورش این است که آن مقدار رم و آن سهم پردازنده برای شما کنار گذاشته شده و اگر همسایه‌ها هم پرکار باشند سهم شما کم نمی‌شود. در مجازی‌سازی کانتینری، فروش بیش از ظرفیت واقعی سخت‌افزار از نظر فنی ممکن است، چون حافظه‌ای که هیچ‌کس در لحظه استفاده نمی‌کند قابل واگذاری است. روی کاغذ همه‌چیز درست است؛ در ساعت پیک، رمی که «دارید» ممکن است در دسترس نباشد.

پس سؤال درست موقع خرید این نیست که چند گیگابایت رم دارد، این است: رم رزرو است یا سقف؟ اگر پاسخ روشنی نگرفتید، همان پاسخ است.

هستهٔ اختصاصی یا اشتراکی

vCPU یعنی یک رشتهٔ پردازشی از پردازندهٔ فیزیکی. در پلن‌های ارزان، همان رشته بین چند مشتری چرخانده می‌شود؛ در پلن‌های گران‌تر، هسته فقط مال شماست. تفاوتش وقتی معلوم می‌شود که کارِ پیوسته و سنگین بدهید — ایمپورت محصول، ساخت بکاپ، پردازش تصویر.

خوبی این ماجرا این است که قابل اندازه‌گیری است. روی سرور لینوکسی، در خروجی top ستونی به نام st هست (steal time). هر عددی جز صفر یعنی پردازندهٔ فیزیکی داشته به کار همسایه رسیدگی می‌کرده و ماشین شما منتظر مانده. اگر این عدد مدام بالا باشد، پلن شما اشتراکی است، هرچه در تبلیغش نوشته باشد.

چه منابعی بخرم

قاعدهٔ عملی: RAM معمولاً زودتر از CPU تمام می‌شود. اگر بودجه محدود است، RAM بیشتر بگیرید.

از مصرف فعلی‌تان اندازه بگیرید، نه از آرزویتان

بیشتر آدم‌ها پلن را با حدس انتخاب می‌کنند و رو به بالا اشتباه می‌کنند. داده‌اش را دارید: اگر روی هاست اشتراکی هستید، کنترل‌پنل صفحه‌ای برای مصرف منابع دارد که پیک ماه گذشتهٔ CPU، حافظه و تعداد پردازش هم‌زمان را نگه داشته. عدد پیک را بردارید، نه میانگین را؛ میانگین همان چیزی است که هیچ‌وقت سایت را نمی‌خواباند.

اگر روی سرور هستید، free -m وضعیت حافظه و htop رفتار پردازنده در لحظه را نشان می‌دهد و du -sh اندازهٔ واقعی دیسک را. قاعدهٔ سرانگشتی: پلنی بگیرید که پیک ماه گذشته حدود دوسوم ظرفیتش را پر کند؛ آن یک‌سوم باقی‌مانده سهم کمپین فروش، ربات‌های خزنده و روزی است که ایمپورت را وسط ساعت پیک اجرا می‌کنید.

یک نکتهٔ عملی که موقع خرید فراموش می‌شود: در بیشتر پنل‌ها CPU و RAM را می‌شود بالا و پایین برد، ولی دیسک را فقط می‌شود بزرگ کرد. یعنی سخاوت روی دیسک برگشت‌ناپذیر است و باید همان اول دقیق تصمیم بگیرید. اگر نمی‌دانید چقدر فضا لازم دارید، حساب واقعی فضای هاست را ببینید.

مدیریت‌شده یا مدیریت‌نشده؟

این مهم‌ترین تصمیمی است که اغلب نادیده گرفته می‌شود.

• مدیریت‌نشده (ارزان‌تر): شرکت فقط ماشین را تحویل می‌دهد. نصب وب‌سرور، به‌روزرسانی امنیتی، فایروال، بکاپ و رفع مشکل با شماست. اگر با خط فرمان لینوکس راحت نیستید، این گزینه در عمل گران‌تر تمام می‌شود.
• مدیریت‌شده (گران‌تر): شرکت نگهداری را انجام می‌دهد. تفاوت قیمت معمولاً ماهانه چند صد هزار تومان است که در برابر یک شب خوابیدن با سایت خراب، ارزشش را دارد.

حساب صادقانهٔ گزینهٔ مدیریت‌نشده این است: نگهداری یک سرور، حتی وقتی هیچ اتفاقی نمی‌افتد، ماهی چند ساعت کار است — خواندن اعلان‌های امنیتی، به‌روزرسانی، بررسی لاگ، تست بکاپ. ساعت کاری خودتان را قیمت بگذارید و در همان چند ساعت ضرب کنید؛ حالا عدد را با اختلاف قیمت نسخهٔ مدیریت‌شده مقایسه کنید. برای خیلی‌ها این محاسبه یک بار انجام می‌شود و دیگر سراغ سرور مدیریت‌نشده نمی‌روند.

بعضی شرکت‌ها گزینهٔ میانه هم می‌فروشند («نیمه‌مدیریت‌شده»). این عنوان استاندارد نیست؛ بپرسید دقیقاً کدام ردیف‌های جدول بالا را شامل می‌شود.

روز اول چه کارهایی باید انجام دهید

سرور مدیریت‌نشده در لحظهٔ تحویل امن نیست؛ فقط هنوز کسی پیدایش نکرده. این‌ها کارهای همان روز اول است، نه کار «هفتهٔ آینده»:

1. همهٔ بسته‌ها را به‌روزرسانی کنید. تصویر سیستم‌عاملی که شرکت نصب می‌کند معمولاً چند ماه قدیمی است.
2. یک کاربر غیر root بسازید، ورود با کلید SSH را فعال و ورود با رمز را غیرفعال کنید. حملهٔ حدس رمز روی پورت SSH از ساعت اول شروع می‌شود.
3. فایروال را طوری ببندید که فقط پورت‌های لازم باز باشند. پیش‌فرضِ «همه‌چیز باز» را نگه ندارید.
4. ابزار مسدودسازی تلاش‌های ناموفق (مثل fail2ban) را نصب کنید.
5. مانیتورینگ ساده بگذارید که اگر سایت پایین آمد یا دیسک پر شد به شما خبر بدهد. سرور بدون هشدار یعنی مشتری اولین کسی است که می‌فهمد.
6. بکاپ خودکار را تنظیم کنید و مقصدش را جایی بیرون از همین سرور بگذارید.
7. یک بار بکاپ را بازیابی کنید. بکاپی که تست نشده، بکاپ نیست؛ فقط یک فایل است.

اسنپ‌شات جای بکاپ را نمی‌گیرد

اسنپ‌شات یک عکس لحظه‌ای از کل ماشین است که معمولاً روی همان زیرساخت ارائه‌دهنده و وابسته به همان سرور مجازی ذخیره می‌شود. برای «قبل از ارتقای وردپرس» یا «قبل از دست زدن به تنظیمات» عالی است، چون در چند ثانیه برمی‌گردید. اما اگر حساب شما تعلیق شود یا سمت میزبان مشکلی پیش بیاید، اسنپ‌شات هم با ماشین می‌رود.

بکاپ یعنی کپی جدا، در جای دیگر، با چند نسخهٔ تاریخ‌دار. هر دو را داشته باشید و بدانید هرکدام برای چه دردی است.

پهنای باند، ترافیک ماهانه و سرعت پورت

این دو عدد را با هم اشتباه نگیرید: سرعت پورت یعنی حداکثر سرعت لحظه‌ای، و ترافیک ماهانه یعنی مجموع داده‌ای که در ماه می‌توانید جابه‌جا کنید. پلنی با پورت سریع و ترافیک کم، برای دانلود به درد نمی‌خورد.

سه چیز را قبل از سفارش روشن کنید: سقف ترافیک چقدر است، بعد از عبور از سقف چه اتفاقی می‌افتد (قطع سرویس، کاهش سرعت، یا فاکتور اضافه)، و آیا ترافیک داخلی و بین‌الملل جدا حساب می‌شوند. این سومی در پلن‌های ایرانی رایج است و اختلافش می‌تواند از خود قیمت پلن بیشتر باشد. توضیح مفصل‌تر در پهنای باند یعنی چه آمده.

ایران یا کدام کشور

برای مخاطب داخلی، سرور مجازی ایران پینگ بسیار بهتری می‌دهد و ترافیک داخلی ارزان‌تری دارد؛ سؤال‌های مخصوص بازار داخل — از سابقهٔ آی‌پی تحویلی تا قیمت تمدید — در راهنمای سرور مجازی ایران جمع شده. برای پروژه‌هایی که به سرویس‌های بین‌المللی وصل می‌شوند، سرور مجازی آلمان، فرانسه و هلند رایج‌ترین انتخاب‌اند و دیتاسنترهای پرترافیک اروپا همین‌جا هستند.

اگر مخاطبتان ایران است ولی به دلایل فنی نمی‌توانید داخل بمانید، مقصدهای نزدیک‌تر مثل ترکیه و امارات معمولاً پینگ کمتری از اروپا دارند؛ مسیر شبکه کوتاه‌تر است. آمریکا، انگلیس و کانادا وقتی معنا دارند که مخاطب یا سرویس مقصدتان همان‌جا باشد. بقیهٔ مقصدها را در سرور مجازی سایر کشورها جمع کرده‌ایم. نکته‌ای که انتخاب کشور را از یک مقایسهٔ ساده جدا می‌کند این است که سرویس خارجی را از یک فروشندهٔ ایرانی می‌خرید و حساب اصلی نزد اوست؛ پیامدهایش را در راهنمای سرور مجازی خارج باز کرده‌ایم.

تصمیم ایران در برابر خارج فقط فنی نیست؛ موضوع پرداخت، فاکتور رسمی و دسترسی به پشتیبانی هم هست. این را در مقایسهٔ ایران و خارج باز کرده‌ایم.

ارزان‌ترین سرورهای مجازی ایران

قبل از سفارش این‌ها را بپرسید

1. مجازی‌ساز چیست (KVM معمولاً بهتر از OpenVZ است چون منابع واقعاً جدا هستند)؟
2. رم رزرو است یا سقف؟ هسته اختصاصی است یا اشتراکی؟
3. پهنای باند ماهانه چقدر است و بعد از عبور از آن چه می‌شود (قطع یا کاهش سرعت)؟ ترافیک داخلی و خارجی جدا حساب می‌شود؟
4. بکاپ خودکار دارد یا باید خودم تنظیم کنم؟ چند نسخه نگه داشته می‌شود و بازیابی رایگان است؟
5. آیا امکان ارتقای منابع بدون نصب مجدد وجود دارد؟ دیسک هم قابل بزرگ شدن است؟
6. اسنپ‌شات چند تا می‌توانم داشته باشم و آیا هزینهٔ جدا دارد؟
7. زمان تحویل چقدر است — آنی یا دستی؟
8. پشتیبانی شبانه‌روزی است یا فقط ساعت اداری؟ کانالش تیکت است یا تلفن هم دارد؟

همین چند جواب است که سال بعد تعیین می‌کند تمدید کنید یا جابه‌جا شوید.

پرسش‌های متداول

سرور مجازی، VDS و «سرور ابری» فرق دارند؟

روی کاغذ بله، در تبلیغ اغلب نه. VDS معمولاً به سروری گفته می‌شود که منابعش کاملاً رزرو است، و «ابری» یعنی سرور روی خوشه‌ای از ماشین‌ها با ذخیره‌سازی مشترک اجرا می‌شود تا خرابی یک قطعه سرویس را نخواباند. ولی هیچ استاندارد الزام‌آوری پشت این اسم‌ها نیست. به‌جای اسم، مشخصات را بپرسید — و برای «ابری» یک سؤال مشخص کار را تمام می‌کند: اگر وسط ماه بخواهم رم را دو برابر کنم چقدر طول می‌کشد و سرویس قطع می‌شود؟ چرایی‌اش در هاست ابری چیست آمده.

بدون بلد بودن لینوکس می‌شود سرور مجازی گرفت؟

می‌شود، ولی نسخهٔ مدیریت‌شده بگیرید یا دست‌کم پلنی که کنترل‌پنل روی آن نصب می‌شود. سرور مدیریت‌نشده‌ای که کسی به‌روزش نمی‌کند چند ماه بعد یک ماشین آسیب‌پذیر است، و معمولاً وقتی خبردار می‌شوید که آدرسش در فهرست سیاه اسپم رفته باشد.

سرور مجازی ویندوز چطور؟

روی مجازی‌سازی کامل مثل KVM می‌شود ویندوز نصب کرد؛ روی کانتینر نه. ویندوز برای خودش حافظهٔ بیشتری از لینوکس برمی‌دارد، پس یک پله بالاتر بگیرید و تکلیف لایسنس را قبل از سفارش روشن کنید. اگر فقط به خاطر ASP.NET دنبال ویندوزید، هاست ویندوز اشتراکی ساده‌تر و ارزان‌تر است؛ در عوض آنجا کنترل‌پنل پلسک است و سقف حجم دیتابیس MSSQL جدا از فضای دیسک حساب می‌شود — هر دو را در راهنمای هاست ویندوز باز کرده‌ایم.

اگر منابع کم بیاید، ارتقا چقدر طول می‌کشد؟

در بیشتر پنل‌ها افزودن CPU و RAM با یک ری‌استارت و در چند دقیقه انجام می‌شود. بزرگ کردن دیسک ممکن است تغییر پارتیشن بخواهد و کمی بیشتر طول بکشد. سؤال مهم‌تر این است که آیا ارتقا بدون نصب مجدد ممکن است؛ همین را قبل از سفارش بپرسید نه بعد از آن.

یک IP اختصاصی کافی است؟

برای یک یا چند سایت معمولی بله. گواهی SSL امروز به IP جداگانه نیاز ندارد و چند دامنه روی یک IP گواهی می‌گیرند — جزئیاتش در راهنمای گواهی SSL هست. IP دوم وقتی معنا دارد که ایمیل خروجی را بخواهید جدا کنید.

جمع‌بندی: مسیر تصمیم

1. مطمئن شوید مشکل واقعاً منابع است و نه کد و کش سایت.
2. پیک مصرف ماه گذشته را دربیاورید و پلن را از روی همان انتخاب کنید.
3. مجازی‌ساز، رزرو بودن رم و اختصاصی بودن هسته را بپرسید — این سه سطر در جدول قیمت نیستند.
4. صادقانه تصمیم بگیرید مدیریت‌شده می‌خواهید یا وقت نگهداری دارید.
5. دو سه پلن را در صفحهٔ مقایسه کنار هم بگذارید و کل جدول سرور مجازی را با فیلتر کشور ببینید.
6. روز اول: کلید SSH، فایروال، بکاپ بیرونی و یک بار تست بازیابی.

اگر هنوز بین هاست اشتراکی و سرور مجازی مانده‌اید، یابندهٔ هاست با چند سؤال ساده گزینه‌ها را با دلیل محدود می‌کند.

سرور مجازیVPSخرید سرور مجازیKVM